Proeftuinen Democratie en Burgerparticipatie

Onderdeel: Vertrouwen in de buurt

Door Eisse Kalk

In dit onderdeel van het boeket worden ervaringen naar voren gebracht met projecten of experimenten waarin bestuurders van gemeenten en corporaties vertrouwen hebben in de daadkracht en het draagvlak van bewoners in een buurt en die bewoners het vertrouwen hebben mede-verantwoordelijkheid te willen dragen voor de ontwikkeling van hun buurt, wijk of dorpsgebied.

In Hoogeveen (ca 45.000 inwoners) heeft dit vorm gekregen door het toekennen van budgetbestedingsrecht voor een start bedrag van € 50.000 aan bewoners van wijken en dorpsgebieden die in omvang uiteenlopen van 1000 tot 4.000 inwoners. Bewoners stellen zelf een toekomstagenda op en werken dit samen met gebiedsregisseurs (van gemeente., corporatie en politie) uit tot concrete activiteiten en plannen voor hun wijk of dorpsgebied.

In het Amsterdamse stadsdeel Bos en Lommer (ca. 35.000 inwoners)is een experiment gestart waarbij bewoners over een groeiend aandeel van de begroting (in 4 jaar tijd van 3 naar 12%) kunnen meebeslissen.

In Assen heeft een bewonersorganisatie in de wijk Peelo het voortouw genomen in het opstellen van een convenant tussen het Bewoners Overleg Peelo en de gemeente Assen voor het bevorderen van de leefbaarheid in de wijk. Daarin worden prestatie-afspraken voorgesteld voor 6 aandachtsgebieden: Veiligheid, Infrastructuur, Sociale samenhang, Wonen, Beleid en Strategie en PR & Communicatie.

In Vlaardingen heeft een actieve bewonersorganisatie het voortouw genomen om zelf een bestemmingsplan op te stellen voor de Broekpolder.

Deze voorbeelden van bewonersgroepen die mede-verantwoordelijkheid willen dragen voor de toekomst van hun eigen wijk of leefgebied worden gepresenteerd en besproken met deelnemers aan het VNG congres op 3 juni. Bij de presentatie zijn aanwezig de initiatiefnemers en bestuurders, ambtenaren of professionals die de initiatieven ondersteunen of stimuleren.

Maak zelf een proeftuin of zaaibed

Gemeenten en bewonersorganisaties die daarvoor belangstelling hebben kunnen zelf een proefproject starten op één van deze terreinen. Wij willen hen daarbij in de komende 2 jaren ondersteunen en de ervaringen die worden opgedaan willen we monitoren en uitwisselen.

Over de opzet van de monitoring en evaluatie maken we maatwerk-afspraken met de desbetreffende gemeenten en een groep wetenschappers van diverse universiteiten en hogescholen die daarvoor belangstelling hebben getoond.

Een van de zeven professionals die samen de Initiatiefgroep Democratisch Boeket vormen, ondersteunt en begeleidt de opzet van een proeftuin. Gedurende de duur van de proeftuin (die bij voorkeur wordt uitgevoerd in de periode tussen september 2008 en mei/juni 2009) worden voortgangsgesprekken gevoerd met de lokale initiatiefnemers en coördinatoren. Zij brengen de trekkers van een proeftuin tevens in direct contact met een netwerk van meedenkers en ervaringsdeskundigen uit diverse gemeenten en organisaties.

Twee keer per jaar wordt een werkconferentie georganiseerd waarin de ervaringen die worden opgedaan in de verschillende proeftuinen met elkaar worden vergeleken en uitgewisseld.

De gemeenten die deelnemen worden tevens betrokken bij de opzet van het Democratisch Keurmerk dat wij in de loop van 2009 ontwikkelen als toetspunt en inspiratiebron voor de gemeenteraadsverkiezingen van het voorjaar 2010.

Wij vragen aan de gemeente die willen deelnemen een bescheiden bijdrage van 2 x € 10.000 (voor kleinere gemeenten is een ietwat lager bedrag bespreekbaar) en de inzet van een gemeentelijke coördinator/projectleider die het proeftuinproject samen met actieve bewoners van de grond wil trekken.

Eisse Kalk is directeur van de stichting Agora Europa en heeft ca. 40 jaar ervaring met het opzetten en begeleiden van democratiseringsprocessen.

Hij is daar na een studie aan de universiteiten van Groningen en Pittsburgh en het Europa College te Brugge mee begonnen in de jaren ’70 als algemeen projectleider van de stichting Werkgroep 2000. Daarna was jij werkzaam als hoofd van het Bureau bestuurscontacten in de gemeente Amsterdam en 10 jaar lang was hij de eerste directeur van het Instituut voor Publiek en Politiek.